Bij films die gebaseerd zijn op boeken zal de ervaring voor veel kijkers anders zijn. Dit hangt bijvoorbeeld af van hoe goed degene die de film ziet het boek kent of dat hij/zij het überhaupt heeft gelezen. Dit is ook zeker het geval bij L’Étranger van François Ozon dat een verfilming is van het gelijknamige boek van Albert Camus.
Het boek in kwestie heeft fans en tegenstanders en dat zal bij de verfilming niet heel veel anders zijn. Anderzijds, als je L’Étranger puur beoordeeld op hoe het verhaal in beeld is gebracht, dan is er niets dan lof voor regisseur Ozon. Hij koos slim voor stemmig zwart-wit dat de tijd waarin L’Étranger/De Vreemdeling zich afspeelt perfect weergeeft. Het draait allemaal om de verhoudingen tussen de Fransen en de Algerijnen in het Algiers van de jaren 30 van de vorige eeuw. In dit koloniale decor maken we kennis met Meursault, een jonge, apatische kantoorklerk.
Op een dag krijgt hij de mededeling dat zijn moeder is gestorven. Zonder emotie te tonen gaat hij langs bij het verzorgingshuis waar zij tot haar dood woonde. In eerste instantie valt, los van het uitdrukkingsloze gezicht van Meursault, niet veel op, maar oplettende kijkers kunnen nu al vragen zetten bij hoe de moeder van een zeer jonge man in een soort van bejaardenhuis of gesticht is gekomen. Het is een van de kenmerkende voorbeelden van de thema’s die Camus gebruikt in zijn boeken. Is Meursault nu een slechte man omdat hij geen verdriet toont? Of komen er domweg geen tranen bij hem op?
Buurmannen
In ieder geval besluit hij na de begrafenis nog te genieten van de dag vrij die hij op zijn werk heeft gekregen en gaat hij naar het strand. Daar ontmoet hij Marie, een vrouw die hij al kent, maar bij wie de vonk plots overslaat. Ozon toont in dit deel van de film mooie, lome beelden van de zee en de zon op de lichamen van de twee jongelingen. Intussen maken we ook kennis met andere belangrijke personages en dan in het bijzonder twee buurmannen van Meursault.
Het klinkt misschien als een spoiler, maar er zullen maar weinig mensen zijn die niet weten dat het boek draait om een moord die Meursault pleegt. Die deel van het boek en de film biedt de meeste ruimte voor interpretatie en discussie. Is het de hitte of racisme? Of is Meursault gewoon een onverschillige, kille moordenaar?
Rechtszaak
In het tweede deel van het verhaal draait alles om de rechtszaak die volgt op de moord en arrestatie. Hier komt het passieve karakter van Meursault nog verder naar voren. Dat hij desondanks toch over emotie beschikt komt aan bod in het deel waarin een priester Meursault bezoekt in zijn cel. Tegelijkertijd zien we ook Marie die haar vriend blijft steunen en een advocaat die stellig geloofd in de onschuld van de verdachte.
L’Étranger is een film waar je na afloop over moet discussiëren of verder nadenken. Is Meursault een klootzak of een slachtoffer van omstandigheden? En wat moeten we vinden van het koloniale decor? L’Étranger is ondanks de oogstrelend mooie beelden geen comfortabele film, maar de film blijft wel in je hoofd zitten. Daarmee is de missie die zowel Camus als Ozon hadden geslaagd.
