Onlangs reisden we af naar de Sloveense hoofdstad Ljubljana voor de expositie van Ulay en Marina Abramović. Aan dit bezoek knoopten we meteen een korte reis door het land vast waarbij cultuur, wijn en eten centraal stonden. We vertellen je graag wat we allemaal ontdekt en geproefd hebben in Slovenië.
Radovljica
Vanaf het vliegveld van Ljubljana gaat de reis eerst richting het dorpje Radovljica. Onderweg zien we direct de besneeuwde bergtoppen van de Karawanken, het gebergte dat op de grens tussen Slovenië en Oostenrijk ligt. Dit soort uitzichten zullen een rode draad vormen tijdens onze korte roadtrip. Aangekomen in Radovljica moeten we het laatste stuk lopen, omdat het historische deel van het dorp autovrij is.
Hier checken we in bij Hiša Linhart, een knus hotel in een voormalige paardenstal met inpandig een gelijknamig restaurant dat in het bezit is van een Michelinster (plus nog een groene ster). Voordat we aan tafel gaan is het eerst tijd voor een wandeling door en rond het dorp. Het oude deel van Radovljica is klein, maar wel heel mooi. Er is een fraai centraal plein, een kasteel, een voormalige slotgracht en een fotogenieke kerk.
Na de wandeling bezoeken we de lokale chocoladewinkel Radolška Čokolada. Voordat we gaan proeven en een smakelijke workshop gaan doen horen we dat Radovljica bekend staat vanwege de zoetigheden. Het gaat in dit geval om peperkoek (lectarstvo), chocolade (er is naast de winkel ook een fabriek en een festival) en honing. Mocht je over dat laatste meer willen weten dan is er in het dorp een leuk en leerzaam museum over bijen en honing. Radovljica is dus een mooie bestemming voor zoetekauwen.
De bekroning van de dag komt in de vorm van een uitgebreid diner bij Hiša Linhart. We raken de tel kwijt bij het aantal gangen en genieten van de moderne interpretaties van klassieke streekgerechten en de bijpassende lokale wijnen als Zelen, Graševina en Lodoma. Hier ontdekken we dat de Slovenen het maken van wijn zeer serieus nemen. Er zijn veel druivenrassen of varianten die alleen hier voorkomen, dat maakt Slovenië tot een interessante bestemming voor wijnliefhebbers.
Nova Gorica
Na een Michelin-ster-waardig ontbijt in Hiša Linhart reizen we af richting Nova Gorica, dat in 2025 een van de culturele hoofdsteden van Europa was. Om daar te komen moeten we best wel wat moeite doen. In dit bergachtige deel van Slovenië lopen wegen van A naar B nooit volgens een rechte lijn. We moeten dus best wel wat moeite doen om van Radovlija in Nova Gorica te komen. De route loopt eerst langs het idyllische meer van Bled om vervolgens in Bohinjska Bistrica op de trein te stappen.
Het bijzondere aan deze trein met de naam Avtovlak is dat je met de auto kunt parkeren op een open wagon en zo mee kan rijden door een flink aantal tunnels. Hierdoor ben je veel sneller aan de andere kant van de bergen. We gaan weer van boord in Postaja en rijden door een prachtig dal langs de rivier Soča naar het uiterste westen van Slovenië. Hier ligt aan de grens de stad Nova Gorica, dat samen met de Italiaanse zusterstad Gorizia in 2025 culturele hoofdstad van Europa is.
In Nova Gorica draait alles om geschiedenis en grenzen. De stad ontstond nadat Gorizia, dat veel ouder is, na de Tweede Wereldoorlog definitief bij Italië ging horen. De Joegoslavische overheid besloot direct aan hun kant van de grens een nieuwe versie van de stad te bouwen. Je begrijpt dat de geschiedenis hier complex is. Om alles een beetje uit te leggen is er een gloednieuw museum gebouwd op de plek waar ooit de grens liep. In het EPIC (European Platform for the Interpretation of the 20th Century) kun je van alles leren over de afgelopen 150 jaar hier zijn verlopen. Daar zitten flink wat zwarte bladzijden tussen, maar er is ook hoop voor een mooie toekomst.
We wandelen na afloop langs de grens en bezoeken het restaurant Super Osmica dat in zowel Slovenië als Italië ligt. Tijdens de lunch leren we van alles over de lokale wijnen en de plaatselijke bierbrouwerij. Ook proeven we typische gerechten van de streek. We zijn maar een paar uur van Radovlija, maar veel dingen zijn anders. De bergen zijn verder weg en de zee veel dichterbij. Waar in andere delen van Slovenië vooral Oostenrijk zijn stempel drukt op cultuur en eten is dat hier Italië.
Op het stationsplein (Piazza della Transalpina / Trg Evrope) zie je nog de restanten van de grens en is er een gedenkteken. Vroeger liep er een hek dwars over het plein, maar nu is het een evenemententerrein waar inwoners van beide steden samenkomen. Vanaf hier wandelen we nog verder langs het spoor om samen met een gids het smokkelmuseum (Goriški muzej) te bezoeken. Zowel onderweg als in het kleine museum leren we van alles over de levendige illegale handel tussen de twee buurlanden in tweede helft van de 20ste eeuw.
Lipica
De roadtrip door Slovenië gaat na Nova Gorica verder richting Lipica waar ons hotel staat, maar onderweg stoppen we nog in het dorpje Komen voor een bezoek aan Špacapanova Hiša, een bijzonder restaurant waar de lokale keuken naar een hoog niveau is gebracht. Niet voor niets hebben ze een vermelding in de gids van Michelin en 16 punten bij Gault & Millau. In Špacapanova Hiša draait het vooral om het zelf maken van producten. We proeven eigen (natuur)wijnen, likeuren en verschillende soorten heel bijzondere azijn. Ook kijken we rond in de kelder waar zelfgemaakte ham en salami hangt te drogen. Tijdens het diner gaat de culinaire verwennerij door. Zeker als er royale hoeveelheden truffel over gerechten gaan.
Na het eten is het inmiddels donker, maar door de ramen van het taxibusje waarmee we naar Hotel Maestoso zien we toch een glimp van de bijzondere route naar het hotel. Zo lijken we over een lange oprijlaan te gaan met veel bomen en witte hekken. Het hotel zelf is opvallend modern en heerlijk luxe. We reizen best veel, maar dit is een van de beste kamers die we de afgelopen jaren hadden. En dan hebben we het hier over een reguliere kamer en niet een dure suite. De kamer heeft zelfs een eigen mini-gym met goede apparatuur en gewichten.
Na een heel goed ontbijt gaan we naar buiten, want Hotel Maestoso staat op niet zomaar een plek. Het grenst aan de wereldberoemde stoeterij van Lipica. Hier worden al sinds 1580 de beroemde lipizzaner paarden gefokt en gehouden. Deze prachtige paarden worden na een aantal jaar spierwit en zijn door deze kleur al eeuwen populair bij bijvoorbeeld koningshuizen en andere hoogwaardigheidsbekleders. In de geschiedenis is er vaak strijd geleverd om het bezit van de stoeterij, zelfs nog in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog.
Heden ten dage is het er juist sereen. Zeker op een zonnige ochtend. Met een gids wandelen we over het landgoed en bezoeken we verschillende stallen. Van dichtbij zijn de paarden indrukwekkend. Ook is het opvallend wat voor invloed deze dieren op je hebben. Alle stress en zorgen van alledag zijn er spontaan niet meer. Het aaien van de paarden is zo ontzettend rustgevend. Het is jammer dat we onze reis door Slovenië weer voort moeten zetten. Gelukkig is de volgende stop zeker de moeite waard.
Ljubljana
Door het bijzondere karstlandschap rijden we richting de Sloveense hoofdstad Ljubljana. Heb je zelf wat meer tijd, dan is het de moeite waard om hier een van de beroemde grottencomplexen te bezoeken zoals die van Škocjan of Postonja. Wij arriveren in de loop van de ochtend in Ljubljana. Daar checken we in bij het fraaie hotel Occidental Ljubljana, een aanrader als je op zoek ben naar luxe en een locatie waarbij alles op loopafstand is. De reden dat we wat gehaast zijn deze ochtend is dat we op tijd in de Cukrarna Gallery willen zijn voor de opening van de expositie ART VITAL – 12 Years of Ulay / Marina Abramović.
Na afloop pakken we een taxi richting Ljubljanski grad, het kasteel dat op een heuvel boven de stad uittorent. Onderweg van hotel naar museum hadden we het kasteel al meerdere keren gezien, het is echt een onderdeel van de stad. Je kunt vanuit de stad ook eenvoudig met een kabeltrein op en neer naar het kasteel. Na wat rondgekeken te hebben en op de kasteelmuren te hebben genoten van het uitzicht over de stad en de omgeving wandelen we naar restaurant Gostilna na Gradu voor een uitgebreide lunch met lokale gerechten en bijpassende wijnen. Wederom komen we tot de conclusie dat een bezoek aan Slovenië een aanrader is voor fijnproevers.
Met de kabeltrein gaan we na afloop naar beneden waarna we door de straten van de oude stad wandelen. Ljubljana heeft de laatste jaren flink geïnvesteerd in een groene en autovrije binnenstad. Hierdoor is het heerlijk flaneren door de stad. Overal zie je leuke winkels en veel, heel veel horeca. Een prettige manier om de binnenstad van Ljubljana te ontdekken is door middel van een boottocht op de Ljubljanica, de rivier die door de stad loopt. De gids aan boord vertelt je onderweg alles wat je over Ljubljana wil weten en welke plekken de moeite waard zijn om nog later te voet te bezoeken.
Voorbeelden daarvan zijn bijvoorbeeld de fotogenieke Drakenbrug (Zmajski most) of de driedubbele brug Tromostovje. Die laatste is ontworpen door architect Jože Plečnik waarvan je overal in de stad ontwerpen kunt vinden. Bijvoorbeeld de centrale markt met mooie marktgebouwen aan Vodnikov trg (trg is Sloveens voor plein). Hier vind je van maandag t/m zaterdag een markt met verse producten en rondom leuke kroegjes en winkels. Ljubljana weet ons te verrassen en staat zeker op de lijst om nog eens naar terug te keren voor een uitgebreider bezoek. Wij moeten verder naar de laatste bestemming van deze roadtrip.
Maribor
We rijden naar het noordoosten, richting Maribor. Dit is de tweede stad van het land en hoewel het niet ver is van Ljubljana naar Maribor is de sfeer in deze stad net even anders. Hier merk je echt en invloed van het nabijgelegen Oostenrijk. Graz ligt bijvoorbeeld op een half uur rijden. Ook Maribor heeft een mooie oude binnenstad met veel leuke winkels en horeca. Langs de oevers van de rivier Drava kun je heerlijk wandelen of fietsen. Hier vinden we ook een zeer bijzondere plek voor wijnliefhebbers. Of beter gezegd: een tijdcapsule.
Tegen de gevel van een oud pand groeit de Stara Trta (oude wijnstok). Met een leeftijd van minstens 400 jaar is dit de oudste wijnstok ter wereld. Bijzonder is niet alleen de eerbiedwaardige leeftijd, maar dat het de grote wijnramp met de druifluis Phylloxera heeft overleefd. Rond 1860 tastte deze luis uit de VS het overgrote deel van de wijnstokken in Europa aan. Met rampzalige gevolgen. De Stara Trta overleefde naast deze ramp ook meerdere stadsbranden en overstromingen. Sterker nog: de stok geeft nog steeds druiven van het lokale ras Žametovka. De wijn die ze daar van maken wordt door de burgemeester van Maribor cadeau gegeven aan hoogwaardigheidsbekleders en beroemdheden die de stad bezoeken. In het pand waar de Stara Trta tegen groeit kun je nu wijn kopen en proeven.
Na de proeverij wandelen door het oude centrum van de stad met zijn vele smalle straatjes, imposante gebouwen. Overal waar je kijkt zitten leuke winkels of horecazaken. We besluiten een gids in de arm te nemen die ons van alles kan vertellen over de rijke geschiedenis van de stad. Deze loopt van de 12de eeuw toen de stad een burcht en een belangrijke kerk had tot de zwarte bladzijden uit de tijd dat Maribor achter het IJzeren Gordijn lag.
Om ons bezoek aan Maribor, en daar mee ook onze reis door Slovenië, in stijl af te sluiten gaan we naar Rožmarin, een van de betere restaurants in de stad. Het eten is hier erg goed, maar het is vooral de wijnkaart die indruk maakt. Het restaurant heeft ook een inpandige wijnwinkel, waar de absolute topwijnen uit Slovenië te koop zijn. En inmiddels weten we dat de wijn uit dit land echt meer dan de moeite waard zijn.
