In het rustige Franse dorpje Delme, gelegen in de regio Lotharingen, heeft het gerenommeerde kunstenaarsduo Christophe Berdaguer en Marie Péjus een gedurfde architecturale ingreep gerealiseerd die de grens tussen kunst en bouwkunde doet vervagen.
Wat ooit een statisch, alledaags pand was, heeft een surrealistische metamorfose ondergaan die voorbijgangers dwingt om twee keer te kijken. Het project, dat de intrigerende naam ‘Gue(ho)st House’ draagt, lijkt door de ingreep van de kunstenaars rechtstreeks uit een droomlandschap te zijn ontsnapt. Het meest in het oog springende element van deze renovatie is zonder twijfel de buitenkant, waarbij het oorspronkelijke huis volledig is ingepakt in een dikke laag van hoogwaardig polystyreen en vervolgens is afgewerkt met een witte, weerbestendige harslaag. Deze ongebruikelijke techniek geeft het gebouw een zachte, bijna vloeibare uitstraling, alsof er een enorme laag slagroom, wolken of ectoplasma langzaam over de gevel naar beneden druipt. De strakke lijnen van de oorspronkelijke architectuur zijn hierdoor verdwenen en hebben plaatsgemaakt voor organische welvingen en onregelmatige bulten, waardoor het gebouw eruitziet alsof het bevroren is in een moment van smelten.
Laken
De keuze voor deze spookachtige esthetiek is niet toevallig, maar is diep geworteld in de complexe geschiedenis van de plek. De naam ‘Gue(ho)st House’ is een slimme woordspeling waarin de Engelse termen voor gast (guest), gastheer (host) en geest (ghost) samensmelten. Hiermee verwijzen Berdaguer & Péjus naar de vele ‘levens’ die het pand heeft gehad. De muren dragen immers een zware, historische lading; ooit diende het gebouw als een kille gevangenis, later werd het een school gevuld met kinderstemmen, en door de directe nabijheid van een begraafplaats en een voormalig uitvaartcentrum was de dood nooit ver weg. Volgens het kunstenaarsduo is de nieuwe, spierwitte laag niet bedoeld om dit verleden uit te wissen, maar functioneert het juist als een ‘fantoomhuid’. Het gebouw is als het ware bedekt met een laken, zoals men dat in klassieke spookverhalen ziet, om het collectieve geheugen van de plek te conserveren en zichtbaar te maken.
Culturele functie
Ondanks het ietwat unheimische exterieur en de beladen geschiedenis, heeft het gebouw tegenwoordig een uitnodigende en culturele functie gekregen als onderdeel van het ‘Centre d’Art Contemporain – La Synagogue de Delme’. Waar het vroeger een plek van opsluiting of rouw was, is het nu een bruisende ruimte voor creativiteit. Het fungeert als ontvangstruimte voor bezoekers, biedt ateliers waar internationale kunstenaars in residentie kunnen werken en dient als een expositieruimte die op zichzelf al een kunstobject is. Met deze transformatie hebben Berdaguer & Péjus bewezen dat een gebouw niet alleen functioneel hoeft te zijn, maar ook een psychologisch verhaal kan vertellen; het huis in Delme is niet langer slechts een stapel stenen, maar een monumentale sculptuur die het verleden omarmt terwijl het als een organische verschijning de toekomst tegemoet druipt.
Het contrast tussen de buiten- en binnenkant kan daarbij haast niet groter zijn. Wie door de ‘smeltende’ gevel naar binnen stapt, komt terecht in een oase van strakke lijnen en minimalistisch design. De dikke laag polystyreen aan de buitenzijde heeft echter ook binnen zijn sporen nagelaten: door de verdikte muren liggen de ramen verzonken in diepe nissen, waardoor het daglicht op een gefilterde, bijna sacrale manier naar binnen valt. Deze klinische ‘white cube’-uitstraling biedt een neutraal canvas voor de kunstenaars en bezoekers, en versterkt het gevoel dat men zich in een beschermde cocon bevindt, veilig afgeschermd van de buitenwereld door de zachte, witte huid van het spookhuis.
Foto’s: Berdaguer & Péjus