Fotograaf Stéphan Gladieu kwam in de stad Kinshasa een bijzonder cultureel verschijnsel op het spoor. De foto’s die hij hiervan maakte voor zijn project Homo Détritus staan vol met pijnlijke metaforen over de verhoudingen tussen Afrika en de Westerse wereld, maar zijn tegelijkertijd ook prachtig om te zien.
Ondanks dat het officieel verboden is dumpen nog heel veel Westerse landen en bedrijven hun afval in landen als de Democratische Republiek Congo. Faciliteiten en know-how over hoe dit afval te verwerken of recyclen is er vaak niet. Het eindigt dus meestal op een grote vuilnisstortplaats. Voor mensen in de armere wijken van een stad als Kinshasa is afval dus alom aanwezig.
Dit inspireerde een groep jonge mensen tot een uniek project. Van het afval maken zijn kostuums en maskers die verwijzen naar culturele en religieuze gebruiken uit het verleden. Door het kolonialisme is er nog maar weinig over van de klassieke kostuums die vorige generaties gebruikten. De mooiste voorwerpen verdwenen naar musea in Europa en Noord-Amerika. Tegelijkertijd was er de dwang om zich te bekeren tot het katholieke geloof. Vroeger werden de maskers en kostuums gemaakt van natuurlijke materialen. Nu valt de keuze op het hergebruiken van afval. Dat levert bijzondere en kleurrijke outfits op.
Materialen
Stéphan Gladieu kwam dit culturele verschijnsel op het spoor toen hij in Yorùbáland aan een ander project werkte en daar een foto vond van een meisje in een kostuum gemaakt van plastic flessen. Na wat onderzoek en navragen kwam hij erachter dat een groeiende groep jongeren in Kinshasa dit soort kostuums van afval maakt. Vaak werken meerdere mensen samen aan één kostuum. Het duurt zo’n 3 à 4 dagen om zo’n kostuum te maken. Sommige ontwerpen, bijvoorbeeld die met de tenenslippers, zijn complexer en kosten 5 tot 6 dagen. Worden er outfits gemaakt van materialen als metaal, glazen flessen en autobanden dan in men gerust enkele weken bezig.
Veel van deze draagbare kunstwerken hebben meerdere betekenissen. Niet alleen traditie, kolonialisme en het afvalprobleem komen dan ter sprake, maar bijvoorbeeld ook het gebrek aan schoon drinkwater of de positie van de vrouw. Behoorlijk heftige onderwerpen dus. Toch koos Gladieu ervoor om dit alles luchtig te fotograferen. Er bestaan volgens hem al genoeg beelden die de schrijnende kant van Afrika belichten. Zijn aanpak laat zien hoe veerkrachtig de bewoners van Kinshasa zijn.
