In 1984 was Amadeus van regisseur Miloš Forman een grote hit in de bioscoop en de absolute winnaar bij de uitreiking van de Oscars. In 2024 is vanwege het 40-jarige jubileum van de film begonnen aan een nauwkeurige restauratie waarbij zowel beeld als geluid zijn aangepakt. Het resultaat is nu te bewonderej in de bioscoop.
In Amadeus draait het natuurlijk om het leven en de muziek van Wolfgang Amadeus Mozart, een van de grootste componisten aller tijden. Miloš Forman koos niet voor een realistische biografie, maar baseerde Amadeus op het gelijknamige toneelstuk van Peter Shaffer, die op zijn beurt zijn inspiratie haalde uit het toneelstuk Mozart i Salieri van Aleksandr Poesjkin en een daarop volgende opera van Nikolaj Rimski-Korsakov.
Saliere vs Mozart
Het grote verschil met de werkelijkheid zit in de strijd tussen componist Antonio Salieri en Mozart. In de film lijkt het of Salieri Mozart intens haat en misschien wel verantwoordelijk is voor diens dood. In werkelijkheid waren het gewoon collega’s die elkaars werk bewonderden. De enige competitie bestond uit het feit dat ze soms allebei voor dezelfde opdracht moesten pitchen. De keuze van Forman (en de hierboven genoemde schrijvers) zorgt wel voor een spannende raamvertelling waarin een bejaarde Salieri vanuit een inrichting zijn kant van het verhaal vertelt aan een priester.
Om eerlijk te zijn is dit verhaal vooral een vehikel om groots uit te pakken met decors, kostuums, locaties en bovenal muziek. Wat Amadeus zo spectaculair maakt zijn de opera’s en singspiele die veelvuldig aan bod komen in de film. Als kijker zit je dicht op de actie en je ziet dat in het budget van de film absoluut niet is bespaard op deze scenes. Het voordeel van een film als deze is dat er heel makkelijk gekozen kan worden voor bekende aria’s of koorstukken en de rest achterwege blijft. Je krijgt dus in de bioscoop mooi alle greatest hits van Mozart voorgeschoteld.
Originele versie
Amadeus is met zijn 160 minuten wel een lange zit, maar vervelen doet het nergens. Heel bewust is gekozen voor de restauratie van de originele bioscoopversie in plaats van de 20 minuten langere directors cut in 2002, omdat het ritme en de flow van deze versie beter zijn. Er is knap werk geleverd met de restauratie. In de eerste minuten lijkt de film nog slecht uit de verf te komen, scenes in het donker ogen saai beige. Zodra het eerste licht zich aandoet begint de film te sprankelen. Vooral de scherpte valt op als je de film op een groot doek ziet. Als merk je ook bij scenes waarin veel te zien is dat de analoge camera’s niet op alles kunnen focussen.
Ook de muziek is met grote nauwkeurigheid gerestaureerd. De muziek van de Academy of St Martin in the Fields onder leiding van Sir Neville Marriner is opnieuw geremasterd. Door het vaak indrukwekkende geluidsysteem van de bioscoop klinkt het echt heel fijn. Dit maakt van Amadeus tot een audiovisueel spektakel dat na ruim 40 jaar nog steeds weet te boeien.
📬 Niets missen van Mixed Grill?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang één keer per maand de beste tips over kunst, cultuur, reizen en lifestyle direct in je inbox.