Fujiko Nakaya vult de Bourse de Commerce met een kunstmatige wolk

Bourse de Commerce presenteert tot en met 14 september 2026 een bijzondere installatie van de Japanse kunstenaar Fujiko Nakaya. Onder de titel Cloud #07156 heeft de 93-jarige pionier de grote centrale rotonde van het museum veranderd in een dynamische mistsculptuur. De tentoonstelling is samengesteld door Emma Lavigne, de hoofddirecteur van de Pinault Collection, met hulp van kunsthistoricus Anne-Marie Duguet. Bezoekers stappen hier niet in een traditionele expositieruimte met schilderijen, maar lopen direct een dichte, bewegende witte wolk van waterdamp binnen die de monumentale architectuur van het gebouw tijdelijk onzichtbaar maakt.

De wolk in de rotonde ontstaat niet zomaar, maar reageert continu op de natuurlijke luchtstromen en de fysieke bewegingen van het publiek in de zaal. Dit sluit aan bij de rest van de overzichtstentoonstelling Clair-obscur in het museum. In de omliggende zalen hangen werken van kunstenaars zoals Wolfgang Tillmans, Bruce Conner, Trisha Donnelly en Frank Bowling, die allemaal het thema mist en vervagende landschappen onderzoeken. Waar de andere kunstenaars mist afbeelden op beeld of doek, kiest Nakaya voor een radicale aanpak door de mist echt te beeldhouwen in de ruimte.

De techniek achter de kunstmatige mist

Fujiko Nakaya heeft een lange geschiedenis in het verbinden van kunst met exacte wetenschap. Ze is de dochter van de bekende natuurkundige Ukichiro Nakaya, de uitvinder van de kunstsneeuw. Hoewel zij haar loopbaan begon als olieverfschilder, raakte ze in de jaren zestig gefascineerd door weerfenomenen. In 1970 produceerde ze voor de Wereldtentoonstelling in Osaka haar allereerste mistomgeving. Voor het project in Parijs maakt ze gebruik van een complex, computergestuurd systeem van hogedrukpompen en buizen met speciale spuitmondjes. Het water wordt onder hoge druk tegen een naald gespoten, waardoor het uiteenvalt in minuscule druppeltjes met een diameter van twintig tot dertig micron. Dit is exact dezelfde grootte als de druppels van echte, natuurlijke mist.

Voor de kunstenaar is mist een uniek materiaal omdat het onzichtbaar maakt wat we normaal wel zien, terwijl het tegelijkertijd onzichtbare processen zoals de wind en luchtstromingen tastbaar maakt. De code in de titel van het werk, #07156, is niet willekeurig gekozen. Het is het officiële identificatienummer van het weerstation dat het dichtst bij het Parijse museum ligt. Voorafgaand aan de installatie heeft de kunstenares de lokale luchtvochtigheid, de temperatuur en de windkracht uitgebreid geanalyseerd om te bepalen hoe de waterdeeltjes zich in de ruimte zouden gaan gedragen.

Dialoog met de betonnen architectuur van Tadao Ando

De witte wolk gaat binnen de Bourse de Commerce een directe confrontatie aan met de architectuur van de Japanse architect Tadao Ando. Ando ontwierp voor het museum een strakke, betonnen cilinder die midden onder de historische glazen koepel staat. De dichte mist breekt de harde lijnen van dit beton en verandert de rotonde in een soort zee van damp. Vanaf de balkons op de eerste verdieping kijken bezoekers neer op een golvende witte massa. Het werk doet dienst als een herinnering aan het Japanse begrip ‘ma’, de filosofische ruimte en verbinding tussen mensen en objecten waarin leegte niet bestaat.

Rondom de tentoonstelling organiseert het museum een uitgebreid cultureel programma. Dit omvat onder meer speciale ochtendwandelingen door de mist met museumdocenten, een filmretrospectief met vijf films van de kunstenaar in het auditorium en koorworkshops door het ensemble Sequenza 93. Daarnaast geven de zangers van het Macadam Ensemble op 25 en 26 juni 2026 een reeks concerten in de rotonde, waar zij een nieuw vocaal muziekstuk van de Amerikaanse componist Kali Malone ten gehore brengen te midden van de dichte waterdamp.