Gijs Van Vaerenbergh hercreëert oude tempel in Italiaans landschap

Het Belgische kunstenaarsduo Gijs Van Vaerenbergh creëerde speciaal voor het Archeologisch Park van Herakleia een installatie. Op deze historische plek in Zuid-Italië stond ooit een tempel gewijd aan Dionysus (433–432 v.Chr.). Vanuit de overblijfselen hebben de kunstenaars de verdwenen tempel opnieuw uitgebeeld. Het project kreeg de naam Inverse Ruin.

Inverse Ruin verwijst naar de truc die de kunstenaars uitvoerden. Ze maakten namelijk een omgekeerde ruïne. Doorgaans voltrekt het verval zich van boven naar beneden, maar bij deze installatie is het proces bewust omgedraaid. De oorspronkelijke resten bleven onaangeroerd op de grond, terwijl het dak, de bovenste delen van de muren en fragmenten van de zuilen opnieuw zichtbaar werden gemaakt. Bezoekers wandelen onder een kunstmatige ruïne, die in een stalen structuur is opgehangen, en ervaren het monument vanuit een omgekeerd perspectief.

Omgekeerde ruïne

Deze installatie van Gijs Van Vaerenbergh zorgt ervoor je blik op de antieke ruïne verandert. We kennen de Griekse tempel eigenlijk alleen door de overblijfselen die er vandaag de dag nog zijn. Daardoor krijgt het idee van een tempel toch een beetje een mythische status. Inverse Ruin speelt met dit idee. Het gaat op kritische wijze in dialoog met deze traditie. De installatie verbeeldt de oorspronkelijke proporties en formele waarden van de Dorische tempel, maar nodigt tegelijk uit tot reflectie over hoe wij vandaag naar ruïnes kijken en betekenis geven.

Het werk is 35 meter lang, 17 meter breed en 12 meter hoog en volgt de schaal en geometrie van de oorspronkelijke tempel. Een metalen draagconstructie ondersteunt het zwevende volume. De sculpturale elementen zijn uitgevoerd in kalkmortel, wat een subtiele brug slaat tussen historisch materiaalgebruik en hedendaagse bouwtechnieken.

Tempel wordt hertekend in het landschap

De installatie wordt gekenmerkt door een zichtbare spanning tussen werkelijkheid en fictie, materialiteit en abstractie, inhoud en structuur. Door een zorgvuldige compositie van grotere en kleinere fragmenten ontstaat een gebroken ritmiek en een complexe volumewerking. De tempel wordt ontmanteld, gefragmenteerd en hertekend. Architecturale lijnvoering, materiële aanwezigheid en kleurgebruik worden in balans gebracht en creëren een nieuwe ruimtelijke poëtica met gefragmenteerde zichtlijnen en grillige luchtsilhouetten.

Inverse Ruin gaat een dynamische relatie aan met het omliggende landschap. Het werk verandert voortdurend mee met het standpunt van de bezoeker. Door het monument te reconstrueren volgens gewijzigde fysieke regels — als een zwevend lichaam dat de zwaartekracht lijkt te trotseren — herinterpreteren de kunstenaars niet alleen de antieke tempel, maar bevragen ze ook onze culturele opvattingen over de logica en esthetiek van de hedendaagse ruïne.

Gijs Van Vaerenbergh

Gijs Van Vaerenbergh is in België opgericht door Pieterjan Gijs (1983) en Arnout Van Vaerenbergh (1983). Het werk van dit duo bevindt zich op het snijvlak van kunst, architectuur en landschap. Het uit zich in publieke kunstwerken, site-specifieke installaties en landschappelijke ingrepen.

Met hun combinatie van technische en theoretische architectuurkennis en hun experimentele, artistieke houding, begeven zij zich nadrukkelijk binnen het veld van de beeldende kunst. Hoewel hun werk architecturaal van aard is, heeft het vaak een monumentaal, sculpturaal en autonoom karakter. In plaats van de architectuur te verlaten, zoeken zij frictie binnen de discipline zelf.

Omdat het werk van Gijs van Vaerenbergh in essentie ruimtelijk is, staat de relatie met de toeschouwer centraal. De fysieke ervaring en de interactie met de omgeving vormen een essentieel onderdeel van hun praktijk. Door artistieke strategieën toe te eigenen, doorbreken zij bewust disciplinaire grenzen en bevragen zij de programmatische en praktische aannames van architectuur.

De werken van Gijs van Vaerenbergh zijn een ware beleving voor de bezoeker. Wij maakten een aantal jaren geleden voor het eerst fysiek kennis met het werk van het duo in Brugge. Tijdens de Triënnale bezochten we het werk Collonade in het Baron Ruzettepark. Het paviljoen, een ode aan zowel natuur als architectuur, hield het midden tussen een woud met ondoordringbare bomen en een Romeinse zuilengalerij. Als bezoeker werd je uitgenodigd om de ruimte te betreden en te verdwalen tussen honderd schuin lopende kolommen. Het werk kreeg na afloop van de kunstmanifestatie overigens een permanente plek in het park.

Siris

Het nieuwe werk Inverse Ruin maakt deel uit van Siris, een artistiek verrijkingsproject voor het Archeologisch Park van Herakleia in Policoro, gecureerd door studiostudiostudio, onder begeleiding van artistiek directeur Antonio Oriente. Het project omvat drie kunstwerken:

• Inverse Ruin van Gijs Van Vaerenbergh (BE)
• Chora, een sculpturaal parcours van Selva Aparicio (ES)
• Arbosonica, een geluidswerk van Max Magaldi (IT), met originele bijdragen van dichter Claudia Fabris en muzikant Daniela Pes

Siris wil het publiek op een nieuwe manier laten kennismaken met de archeologische site via hedendaagse kunstinterventies die de eigenheid van de Archaïsche Tempel, het Heiligdom van Demeter en de spirituele waarde van het omringende landschap oproepen. Het project biedt bezoekers een gelaagd verhaal dat in dialoog treedt met historische artefacten en met de landschappelijke, antropologische en sociale krachten die de identiteit van de site hebben gevormd.

​Archaeological Park of Herakleia
​Policoro (Matera), Italië
​Coördinaten: 40.217315, 16.671154

​