Het gerenommeerde Belgische kunstenaarsduo Gijs Van Vaerenbergh viert dit jaar hun 20-jarig jubileum op spectaculaire wijze. In opdracht van Herita (National Trust for Flanders) realiseert het duo het grootschalige project CLAUSURA op de abdijsite van Herkenrode. Met een ragfijn netwerk van stalen lijnen brengen zij de verdwenen gebouwen van een van de rijkste abdijen uit de Lage Landen terug in het landschap.
Pieterjan Gijs en Arnout Van Vaerenbergh, de architecten achter het in Leuven gevestigde bureau, staan internationaal bekend om hun werk op het snijvlak van kunst en architectuur. Denk aan hun wereldberoemde ‘doorkijkkerk’ Reading between the Lines in Borgloon. Met CLAUSURA zetten zij die traditie van ruimtelijke suggestie voort op een historische locatie die getekend is door verval en vernieling.
Een echo van het verleden
De abdij van Herkenrode, gesticht in de 12e eeuw, was ooit een machtig religieus centrum. Na een verwoestende kerkbrand in 1826 en daaropvolgende afbraak bleef er van het oorspronkelijke kloosterhart met zijn gotische kerk, ziekenzaal en zustersverblijven weinig meer over dan een pijnlijke leegte.
CLAUSURA vult deze leegte zonder te vervallen in een letterlijke reconstructie. Gijs Van Vaerenbergh gebruikt dunne stalen buizen om de contouren van de verdwenen gebouwen op ware schaal te ’tekenen’ in de open lucht. De installatie is transparant: vanuit sommige hoeken gaan de lijnen volledig op in de wolkenlucht en het omliggende groen, terwijl vanuit andere perspectieven de iconische vormen van gewelven, ramen en torens haarscherp zichtbaar worden.
Baksteen versus staal
De interventie gaat verder dan alleen het oproepen van wat weg is. De nog bestaande ruïnes van de zustersvertrekken en de ziekenboeg worden met het nieuwe stalen geraamte behoed voor verder verval. Het staal bootst de oorspronkelijke dakstructuur na en verbindt de historische bakstenen muren met de hedendaagse abstractie. Hierdoor ontstaan beschutte plekken die opnieuw door bezoekers gebruikt kunnen worden, wat de locatie een nieuwe functionele laag geeft.
Jubileumjaar: boek en tentoonstelling
De realisatie van CLAUSURA is het middelpunt van een breder jubileumprogramma. Naast de opening van de eerste fase in Herkenrode op 18 juni 2026, presenteert het duo de publicatie en tentoonstelling Fictional Ruins.
In plaats van een simpel overzicht van 20 jaar werk, focust het bureau zich op zes sleutelprojecten, waaronder The Upside Dome en het recente Kansas City Spirit, die architectuur benaderen als een ‘speculatief overblijfsel’. De tentoonstelling, die in mei te zien is in het Bac Art Lab in Leuven, biedt een diepe inkijk in het conceptuele denkproces achter hun installaties.
Internationale ambities
Dat het duo ook buiten de landsgrenzen hoge ogen gooit, blijkt uit hun selectie voor de prestigieuze kunstopdracht op het Barney Allis Plaza in Kansas City (VS), een project van ruim 2 miljoen dollar. Toch blijft hun werk in eigen land, zoals nu in Herkenrode, de kern van hun onderzoek naar hoe we als moderne maatschappij omgaan met architectonisch geheugen en historisch erfgoed.
Praktische informatie
- Locatie: Abdij van Herkenrode, Hasselt (BE).
- Opening fase 1: 18 juni 2026.
- Tentoonstelling Fictional Ruins: 7 mei t/m 13 juni 2026, Bac Art Lab, Leuven.
📬 Niets missen van Mixed Grill?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang één keer per maand de beste tips over kunst, cultuur, reizen en lifestyle direct in je inbox.