Women in Trees: de mysterieuze fototrend van vrouwen in bomen

“Ik begrijp niet hoe je langs een boom kunt lopen zonder gelukkig te zijn”, schreef Fjodor Dostojevski al in zijn klassieke roman De Idioot. Deze diepzinnige gedachte vormt wellicht de sleutel tot het begrijpen van een even fascinerend als raadselachtig fenomeen uit de geschiedenis van de amateurfotografie: de populariteit van vrouwen die poseerden in bomen.

Tussen de jaren twintig en vijftig van de vorige eeuw klommen talloze vrouwen over de hele wereld hoog in de takken om zich daar te laten vereeuwigen door (nu) anonieme fotografen. De Duitse kunstuitgeverij Hatje Cantz brengt deze vergeten traditie nu opnieuw onder de aandacht met een uitgebreide hardcover-editie van het boek Women in Trees. Het boek, dat zowel in het Duits als het Engels is gepubliceerd, is een visueel eerbetoon aan een even vrolijke als mysterieuze historische trend.

De basis voor dit bijzondere fotoboek werd gelegd door de gepassioneerde Duitse verzamelaar Jochen Raiß (1969-2022). Ruim een kwarteeuw lang struinde hij onvermoeibaar rommelmarkten, antiekkraampjes en nalatenschappen af, op zoek naar verborgen schatten uit het dagelijks leven van vreemden. Uit stoffige dozen vol met duizenden kriskras door elkaar gehusselde vakantiekiekjes en familieportretten begon hem na verloop van tijd een specifiek en hardnekkig motief op te vallen. Raiß ontdekte een ongewoon hoog aantal zwart-witfoto’s van jonge en oudere vrouwen die vanaf duizelingwekkende hoogtes en in verrassende, soms acrobatische poses recht in de lens van de camera keken. Wat begon als een toevallige vondst, groeide uit tot een serieuze verzameling en een zoektocht naar de betekenis achter deze beelden.

Een vergeten volkssport of een daad van rebellie?

De ontdekking van deze specifieke collectie riep in de media direct grote vragen op. Toen de eerste selectie foto’s jaren geleden werd getoond, vroeg de Zwitserse krant Züricher Tagesanzeiger zich hardop af: “Wat doen al die vrouwen daar boven in de boom?” Het Duitse weekblad Der Spiegel ging nog een stap verder en opperde de theorie dat het boomklimmen in de eerste helft van de twintigste eeuw wellicht een “vergeten volkssport” was. Hoewel de exacte reden achter de trend nooit officieel in geschiedenisboeken is vastgelegd en de fotografen en modellen anoniem zijn gebleven, is het mysterie achter de foto’s minstens zo vermakelijk als de beelden zelf.

Historici en cultuurcritici zien in de beelden echter ook een diepere betekenis die nauw samenhangt met de tijdgeest van de jaren twintig tot en met de jaren vijftig. Het was een periode waarin de maatschappelijke rol en de bewegingsvrijheid van de vrouw drastisch veranderden. Het verlaten van de gebaande paden, het opstropen van de rokken en het fysiek beklimmen van een boom kan worden gezien als een subtiele, speelse daad van rebellie tegen de destijds geldende etiquette. Het weerspiegelt een verlangen naar vrijheid, luchtigheid en een directe verbinding met de natuur. De camera legde een moment van pure, ongefilterde vreugde en zelfvertrouwen vast, hoog boven de sociale verwachtingen op de grond.

Een monumentale verzameling in een nieuwe uitgave

Het nieuwe hardcover-boek van Hatje Cantz brengt de mooiste en meest spraakmakende foto’s samen die Jochen Raiß in een periode van vijfentwintig jaar heeft verzameld. Deze uitgave fungeert als een bundeling en uitbreiding van twee eerdere, zeer succesvolle titels die in 2016 en 2017 verschenen en destijds binnen de fotografiewereld al snel uitverkochten. Door de beelden chronologisch en thematisch naast elkaar te plaatsen, slaagt het boek erin om de evolutie van de trend zichtbaar te maken. Van de elegante mode uit de Roaring Twenties tot de meer praktische vrijetijdskleding uit de jaren vijftig; de bomen bleven decennialang een favoriete achtergrond én een podium voor de anonieme modellen.

De kracht van de publicatie schuilt in de puurheid van de snapshot-fotografie. De geselecteerde afbeeldingen zijn niet geregisseerd door professionele studiogregisseurs, maar zijn het resultaat van spontane momenten tussen geliefden, vrienden of familieleden. De composities zijn daardoor vaak verrassend modern en creatief, waarbij de textuur van de boomstammen, het bladerdek en het binnenvallende zonlicht een natuurlijk decor vormen. Women in Trees is daarmee niet alleen een vermakelijk historisch rariteitenkabinet, maar ook een serieus document over de geschiedenis van de menselijke verbeelding en de vroege amateurfotografie. Het boek is nu verkrijgbaar via de officiële website van uitgeverij Hatje Cantz en de betere boekhandel.