kunst

Gluckauf: mijnwerkers door Bertien van Manen in SCHUNCK Museum

Verschillende mensen aan een gedekte tafel proosten met kleine glazen boven schalen met eten
Bertien van Manen, At the mines, Apanas, Siberia, 1994

Gluckauf is een mijnwerkerswoord dat vrij vertaald staat voor ‘kom veilig boven’. Fotograaf Bertien van Manen maakte vele internationale reizen naar mijnwerkersgemeenschappen en legde deze op indringende wijze vast. SCHUNCK Museum in Heerlen toont van 18 april tot en met 3 september een mooi overzicht van deze foto’s.

Kenmerkend voor Van Manens fotografie is dat deze onderlinge verbindingen tussen mensen toont en ruimte geeft aan het perspectief van vrouwen. We zien dus niet alleen rauwe foto’s van de werkers in de mijnen, maar ook hun leefomgeving, hun gezinnen en de rol van de vrouw in zo’n gemeenschap. In de fotoserie Moonshine staan zelfs vrouwelijke mijnwerkers in de Appalachen in de Verenigde Staten centraal.

De serie Yorkshire uit 1979 is de eerste die Van Manen maakte van een mijnwerkersgemeenschap en toont, in plaats van een heroïsch beeld van het harde mijnwerkersleven, portretten van inwoners van de gemeenschap, aarzelend poserend of terloops vastgelegd tijdens een dagelijkse bezigheid.

Most

Naast de VS en Engeland bezocht Bertien van Manen ook voormalig Tsjecho-Slowakije en Siberië. De Tsjecho-Slowaakse stad Most moest in de jaren ’80 in zijn volledigheid plaatsmaken voor de aanleg van een mijn. Vlak na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in de jaren ‘90 reisde Bertien naar Apanas in Siberië. Hier fotografeerde zij mijnwerkers, terwijl filmmaker Michael Pilz haar volgde voor zijn film ‘Let’s Sit Down Before We Leave’ (1995).

Bij de tentoonstelling verschijnt het boek Gluckauf met nog niet eerder in boekvorm gepubliceerde foto’s van Bertien Van Manen. Auteur Marcia Luyten schreef een portret van Bertien als begeleidende tekst voor dit boek. Het boek Gluckauf wordt uitgegeven in samenwerking met Fw: Books.

Gluckauf
18 april t/m 3 september
SCHUNCK Glaspaleis
Bongerd 18, Heerlen
Openingstijden: di t/m zo van 11.00 – 17.00 uur.
Entree: volwassenen € 8,50, studenten € 6,80, kinderen gratis

Een vrouw staat in een achtertuin en houdt een protestbord vast met de tekst Equal Rights Now
Bertien van Manen, Sheila, Wakefield, Yorkshire, 1979
Zwart-witfoto van kinderen die spelen op een spoorlijn in een industrieel landschap met een mijngebouw op de achtergrond
Bertien van Manen, New Sharlston, Yorkshire, 1979
Zwart-witfoto van een lachende vrouwelijke mijnwerker in werkuitrusting met een helm en hoofdlamp op
Bertien van Manen, Libby, West Virginia, 1985
Bertien van Manen, David and his aunt, West Virginia, 1985
Bertien van Manen, David and his aunt, West Virginia, 1985
Een houten kast vol met ingelijste familiefoto's naast een brandende schemerlamp met een bewerkte voet
Bertien van Manen, Cumberland, Kentukcy, 1996
Zwart-witfoto van een lange straat met bakstenen arbeiderswoningen en een kind op een fiets in de verte
Bertien van Manen, Crossley Street, New Sharlston, Yorkshire, 1979
Een jonge vrouw met blond haar in een bordeauxrode galajurk met lange handschoenen staat in een badkamer
Bertien van Manen, Camy, Cumberland, Kentucky, 1996
Een groep mensen in dikke winterkleding staat te wachten bij een houten bushokje in een uitgestrekt, besneeuwd landschap
Bertien van Manen, Bus stop, Apanas, Siberia, 1994
Een persoon staat in een donkere, besneeuwde omgeving bij een mijn met een fel schijnende hoofdlamp
Bertien van Manen, At the mines, Apanas, Siberia, 1994
Twee mannen bij de mijnen in Siberië; één zit aan een tafel met een blikje koffie en schrijft, de ander leunt over hem heen
Bertien van Manen, At the mines, Apanas, Siberia, 1994

📬 Lees onze nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang één keer per maand de beste tips over kunst, cultuur, reizen en lifestyle direct in je inbox.