De Franse multimedia-kunstenaar, muzikant en componist Céleste Boursier-Mougenot transformeert de reusachtige Wade Thompson Drill Hall van de Park Avenue Armory in New York tot een reusachtige, vloeiende geluidsinstallatie. Tot en met zondag 2 augustus 2026 presenteert hij daar de grootste versie van zijn bekende kunstwerk clinamen tot nu toe. De immense expositieruimte van ruim 5.000 vierkante meter is gevuld met drie grote, cirkelvormige waterbassins waarin honderden porseleinen kommen drijven. Door een onzichtbare stroming botsen de kommen zachtjes tegen elkaar, wat zorgt voor een continu veranderend klankspel. Het publiek stapt hiermee in een meditatieve omgeving waar toeval en design samenkomen.
De opening van de tentoonstelling betekent een bijzondere terugkeer voor het project. Meer dan twintig jaar geleden waren vroege, kleinere versies van de installatie, destijds nog opgebouwd met opblaasbare plastic zwembadjes, al eens te zien in New York bij de Paula Cooper Gallery. De huidige opzet in de historische Armory trekt de installatie echter naar een monumentaal niveau. Het project sluit aan bij eerdere grootschalige waterinstallaties in de Drill Hall.
Filosofie en techniek
De titel van het kunstwerk is rechtstreeks ontleend aan de klassieke filosofie van het epicurisme. De Romeinse filosoof Lucretius gebruikte de term ‘clinamen’ om de onvoorspelbare, spontane afwijking in de beweging van atomen te beschrijven. Dit concept van toeval is de kern van de installatie. In de drie bassins, die elk een diameter van ruim twaalf meter hebben en gevuld zijn met meer dan 37.000 liter water, drijven in totaal bijna achthonderd witte kommen van porselein. Deze alledaagse objecten zijn door de kunstenaar handmatig geselecteerd op basis van hun specifieke klankkleur en de manier waarop ze door het water glijden. Elektrische motoren veroorzaken een milde stroming, waardoor de kommen als een levend orkest door de bassins reizen en spontaan tegen elkaar aan tikken.
Voor de installatie in de Armory heeft Boursier-Mougenot het project volledig afgestemd op de specifieke akoestiek en de schaal van het negentiende-eeuwse gebouw. Hij heeft de stroomversnellingen, de watertemperatuur en de posities van de bassins gekalibreerd zodat de porseleinen tonen optimaal door de holle ruimte reizen. De bassins zijn geplaatst op een verhoogd platform waar bezoekers tussendoor kunnen wandelen. Langs de buitenranden is een doorlopende houten bank geplaatst, die uitnodigt om plaats te nemen en de tijd te nemen voor een langdurige luister- en kijkervaring. Omdat een kom soms minutenlang ronddrijft voordat hij een buurman raakt, en het volgende geluid plotseling van de andere kant van de zaal kan komen, verandert luisteren hier in een actieve, ruimtelijke ervaring.
Objecten als muzikanten
De 65-jarige kunstenaar Céleste Boursier-Mougenot begon zijn carrière in de theaterwereld. Tussen 1985 en 1994 werkte hij als vaste componist voor het Franse theatergezelschap van Pascal Rambert. Vanaf het midden van de jaren negentig besloot hij zijn muziek een autonome vorm te geven door middel van kunstinstallaties. Hij creëert zogeheten ‘dispositifs’: georkestreerde omgevingen waarin hij alledaagse voorwerpen of zelfs dieren inzet om hun verborgen geluidspotentieel te openbaren. Binnen zijn oeuvre liet hij eerder al ballonnen, stofzuigers, piano’s en levende vogels optreden. In zijn bekende installatie from here to ear vliegen Australische zebravinken rond in een volière waar ze landen op versterkte elektrische gitaren, waardoor er een abstracte rockcompositie ontstaat.
De installatie in New York is geopend van dinsdag tot en met donderdag van 12.00 tot 20.00 uur, op vrijdag van 12.00 tot 22.00 uur en in het weekend van 12.00 tot 17.00 uur. Op maandagen en nationale feestdagen blijft de locatie gesloten. Reguliere toegangskaarten kosten dertig dollar en leden van de Park Avenue Armory hebben gratis toegang.
📬 Niets missen van Mixed Grill?
Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en ontvang één keer per maand de beste tips over kunst, cultuur, reizen en lifestyle direct in je inbox.